Bu lông tự đứt (đầu cắt) TC Bolt trong lắp kết cấu thép ?

Bu lông đầu cắt TC Bolt là nhóm bu lông cường độ cao dùng trong liên kết kết cấu thép. Tên đầy đủ của TC Bolt là Tension Control Bolt, nghĩa là bu lông kiểm soát lực căng. Trong nhiều tài liệu kỹ thuật, dòng này còn được gọi là Tor shear Bolt, Twist-off Bolt, Shear Bolt hoặc bu lông tự đứt.

Cấu tạo – Tiêu chuẩn – Ứng dụng bu lông tự đứt ?

Cấu tạo cơ bản của bu lông tự đứt

Một bộ bu lông đầu cắt thường gồm:

• Bu lông có phần đuôi cắt spline/pintail.
• Đai ốc cường độ cao.
• Long đen phẳng phù hợp với cấp bền và tiêu chuẩn của bộ bu lông.

Khác với bu lông lục giác cường độ cao thông thường, bu lông đầu cắt có thêm phần đuôi cắt để phục vụ quá trình kiểm soát lực căng. Sau khi đạt điều kiện lắp đặt, đuôi cắt sẽ tách khỏi thân bu lông.

Điểm nhận biết chính của loại bu lông này là ở cuối thân bu lông có thêm phần đuôi đặc biệt, thường gọi là spline, pintail hoặc đuôi cắt. Sau khi lắp đặt đúng quy trình, phần đuôi này sẽ bị cắt rời. Vì vậy, bu lông đầu cắt giúp người thi công và giám sát nhận biết trực quan rằng bước siết cuối đã hoàn tất.

Các tên gọi thường gặp dòng bu lông này

Cùng một nhóm bu lông đầu cắt có thể xuất hiện dưới nhiều tên gọi khác nhau tùy thị trường và tiêu chuẩn:

Các tiêu chuẩn liên quan bulong tự đứt

Tùy khu vực, bu lông đầu cắt có thể được quy định theo các nhóm tiêu chuẩn khác nhau:

Hệ Nhật Bản

S10T là dòng bu lông cường độ cao đầu cắt dạng Torshear theo hệ Nhật, thường liên quan đến JSS II 09. Dòng này dùng cho liên kết kết cấu thép có yêu cầu lực căng trước.

Ngoài S10T, hệ Nhật còn có các dòng bu lông lục giác cường độ cao như F10T hoặc bu lông mạ kẽm nhúng nóng cường độ cao F8T. Các dòng này không phải bu lông đầu cắt Torshear nếu không có phần đuôi spline/pintail.

Hệ Mỹ

Trong hệ Mỹ, nhóm bu lông đầu cắt thường liên quan đến:

• ASTM F1852: bu lông tension control dạng twist-off, thường được hiểu tương đương nhóm A325TC.
• ASTM F2280: bu lông tension control dạng twist-off, thường được hiểu tương đương nhóm A490TC.
• ASTM F3125/F3125M: tiêu chuẩn hợp nhất hiện nay cho bu lông kết cấu cường độ cao, bao gồm cả các grade liên quan đến A325, A490, F1852 và F2280.

Cần lưu ý: A325 và A490 không mặc định là bu lông đầu cắt. Đây là các nhóm bu lông kết cấu cường độ cao. Khi là dạng đầu cắt, cần xác định đúng grade twist-off hoặc ký hiệu TC tương ứng.

Hệ châu Âu

Trong hệ châu Âu, dòng bu lông đầu cắt thường liên quan đến: EN 14399-10 – System HRC – Đây là nhóm bu lông cường độ cao dùng cho liên kết có lực căng trước. Hệ HRC thường có cấp 10.9/10, được sản xuất theo EN 14399-10 và có các cỡ M12, M16, M20, M22, M24, M27, M30, M36.

Ứng dụng của bu lông đầu cắt

Dòng bu lông này phù hợp khi công trình cần độ ổn định liên kết cao, thường dùng trong các liên kết kết cấu thép cần kiểm soát lực căng trước, Được sử dụng kết hợp với máy siết cắt bulong thao tác siết cắt vào các mẫu bản thép

• Công trình kết cấu thép: Sân vận động – Nhà ga tàu Metro – Sân bay – Công trình trung tâm…
• Cầu thép – Tháp thép.
• Kết cấu công nghiệp nặng.
• Dầm, cột, bản mã, liên kết chịu lực.
• Các hạng mục yêu cầu kiểm tra trực quan sau khi hoàn tất siết cuối.

Các kích cỡ bu lông đầu cắt theo hệ M

Với hệ mét, bu lông đầu cắt TC Bolt / Torshear Bolt thường gặp ở các cỡ từ M12 đến M36, tùy theo tiêu chuẩn và thị trường.

Với hệ châu Âu, dòng TCB/HRC theo EN 14399-10 có các cỡ M12, M16, M20, M22, M24, M27, M30 và M36.

Với hệ Nhật S10T, dải thường gặp là M16, M20, M22, M24, M27 và M30. Trong đó, TONE thể hiện các cỡ S10T theo nhóm: M16, M20, M22, M24 cho một số ứng dụng, và M27, M30 cho nhóm bu lông cỡ lớn.

Với hệ ASTM của Mỹ, các dòng twist-off như F1852 và F2280 chủ yếu dùng hệ inch, không phải hệ M. ASTM F3125/F3125M ghi rõ F1852 và F2280 twist-off assemblies có dải kích thước từ 1/2 inch đến 1-1/4 inch.

Lưu ý khi chọn bu lông đầu cắt

Khi chọn bu lông đầu cắt, không nên chỉ dựa vào đường kính như M20, M22, M24 hoặc 1 inch. Cần xác định đủ các yếu tố kỹ thuật sau:

• Tiêu chuẩn áp dụng: S10T, ASTM F1852, ASTM F2280, EN 14399-10 HRC.
• Cấp bền hoặc grade.
• Đường kính và chiều dài bu lông.
• Loại đai ốc và long đen đi kèm.
• Bề mặt xử lý: đen, mạ, phủ chống ăn mòn hoặc thép chịu thời tiết.
• Yêu cầu chứng chỉ vật liệu, chứng chỉ lô và tiêu chuẩn nghiệm thu của dự án.

Xem thêm: Máy siết cắt bu lông tự đứt M16-M36 TONE Japan

Đặc biệt, bu lông đầu cắt thường được cung cấp theo bộ lắp ghép đồng bộ, gồm bu lông, đai ốc và long đen. Được sử dụng cùng với máy siết cắt bulong thao tác siết cắt vào các mẫu bản thép

Thông tin về Bu lông S10T?

S10T là ký hiệu của Nhật cho bu lông cường độ cao đầu cắt Torshear, dùng trong liên kết kết cấu thép yêu cầu lực căng trước. Được dùng cùng với máy siết cắt bulong

Lưu ý: S10T không nên hiểu đơn giản là một loại bu lông bất kỳ có đuôi tự đứt. Khi ghi trong hồ sơ kỹ thuật, cần đi kèm tiêu chuẩn áp dụng, bộ bu lông – đai ốc – long đen đồng bộ và chứng chỉ lô hàng.